Stichting de Bethune
Nog tot 11 januari 2026 loopt in het Musée de Cluny in Parijs de tentoonstelling Le Moyen Âge du XIXe siècle. Créations et faux dans les arts précieux. De Stichting de Bethune gaf voor deze tentoonstelling een ontwerptekening van Jean Baptist Bethune voor een vierlobbige mantelsluiting in bruikleen.
Het goudsmidhuis Bourdon-De Bruyne van Gent werkte het ontwerp uit, zodat het op 23 maart 1879 kon worden geleverd in de abdij van Maredsous.
Joseph de Bethune schonk na zijn overlijden in 1920 heel wat door hem verzameld erfgoed aan de Stad Kortrijk. Niet minder dan 269 stukken waren handschriften. Enkele jaren geleden gaf de Stad die in bewaring aan het Rijksarchief in Kortrijk, waar ze werden geïnventariseerd door Hendrik Callewier.
Een beperkt aantal stukken is afkomstig uit de persoonlijke archieven van familieleden (vb. Joseph van Dale, François van Ruymbeke, diverse Bethune’s). Een groter deel van de verzameling werd aangekocht door Joseph zelf en bevat zowel eigenlijk archiefmateriaal als andere stukken (o.a. handgeschreven literatuur). De meeste archiefstukken hebben betrekking op heerlijkheden, kerkelijke instellingen en personen in de regio’s Kortrijk en Tielt.
Voor het uitstapje van de Vrienden van het Brugse Stadsarchief op 30 september viel de keuze op Kortrijk en Marke. De rondleiding in het archief en de bibliotheek van de Stichting werd, bij verrassing, afgesloten met de overdracht van een archiefdoos. Daarin een flinke verzameling facturen uit de eerste helft van de 19de eeuw en gericht aan de familie de Bethune.
De overgedragen stukken zijn niet alleen een mooie aanvulling voor de Stichting, maar bieden ook interessant materiaal voor de studie van de (lokale) leveranciers van de familie en van o.a. de iconografisch interessante brief- en factuurhoofden.
De overdracht past binnen de keuzes die het Brugse stadsarchief heeft gemaakt binnen zijn collectieplan. “Vroeger gebeurde het afstoten van archief bijna nooit“, zegt stadsarchivaris Jan D’hondt in Archiefleven, 2017 nr. 4, “Maar sinds de meeste openbare archiefinstellingen werken met een collectieplan krijgt het afstoten van archief meer en meer aandacht. Basisvoorwaarde voor het afstoten van een archief(stuk) is dat het in se niet echt thuishoort in de collectie en niet voldoet aan het herkomstbeginsel“.
Hoe de collectie facturen, vooral gericht aan Felix de Bethune (1789-1880), in het Stadsarchief van Brugge zijn terechtgekomen, is jammer genoeg niet meer geweten.
Een onderdeel van de omvangrijke bibliotheek van de Stichting is de verzameling catalogi van boeken en kunst of van verkoop aan vaste prijzen in antiquariaat of kunsthandel. Deze verzameling, die nog altijd verder aangroeit, omvat nu zo’n 1300 catalogi. De oudste dateert uit 1717.
Onder de oudste zijn er niet minder dan 402 catalogi van Brugse boekenveilingen. Het grootste deel hiervan werd in de 18de eeuw en de eerste helft van de 19de eeuw bijgehouden door de Brugse bibliofielen Pieter de Melgar, vader en zoon.
De reeks kan in vier groepen ingedeeld worden:
Pieter Donche nam alle catalogi door en beschreef ze in detail. Indexen op jaar en op naam van de personen wier bibliotheek werd geveild, laten toe zich snel te vergewissen of een gezochte catalogus zich in de verzameling bevindt. De inventaris is gepubliceerd op een zeer beperkte oplage. Op termijn wordt de verzameling ook elektronisch toegankelijk gemaakt in LIMO.